Xhon F. Kenedi (John F. Kennedy)

lindi në një familje që do të dom

inonte shekullin XX në jetën e

Amerikës. Ai ishte i biri i Xhozef

Kenedit, një nga 16 njerëzit më të pasur

të Amerikës së asaj kohe, përkrahës i fuqishëm

i Presidentit Frenklin Ruzvelt

gjatë programit ekonomik të viteve ‘30.

Xhon F. Kenedi lindi në një familje strikte,

ku prej secilit pritej të ishte i suksesshëm;

ku që në fëmijëri mësoi të mos tërhiqej

para vështirësive; ku të humburit që nuk

kishin bërë maksimumin për të fituar

nuk gëzonin simpati.

Familja Kenedi kishte nëntë fëmijë.

Më i madhi i fëmijëve ishte Xho Kenedi,

tek i cili i ati mbështeti shpresat fillimisht.

Xhozef Kenedi nxiste garën midis fëmijëve

dhe Xho ishte fitimtari. Të gjithë

fëmijët shikonin nga Xho si nga një lider.

Xhon Kenedi ishte fëmija i dytë dhe u rrit

duke adhuruar vëllanë e tij më të madh.

Ai përpiqej ta imitonte atë, të ecte në

gjurmët e tij. Kudo ku shkonte Xho, aty

ishte edhe Xhoni. Atij i pëlqente të

vraponte, të notonte, të luante bejsboll,

futboll, të voziste e çdo gjë tjetër që bënte

i vëllai i tij më i madh. Herë pas here

prindërit inkurajonin diskutime për ngjarjet

e kohës. Fëmijët e familjes Kenedi

u rritën me pasionin për sportin dhe politikën.

Në 1937, Presidenti Ruzvelt e emëroi

Xhozef Kenedin ambasador të Shteteve

të Bashkuara në Londër. Xhozef Kenedi

ishte mik me Kryeministrin anglez, Çemberlein,

dhe me shumë të tjerë në kabinetin

anglez. Ai u hapi djemve të tij derën

e karrierës politike. Dy më të mëdhenjtë,

Xho dhe Xhonin, i dërgoi nëpër Evropë

për t‘u njohur e për t‘i raportuar atij në

lidhje me situatën në prag të luftës. Xhon

Kenedi shkoi me shërbim në Francë,

Rusi, Gjermani, shtetet e Ballkanit, Palestinë

dhe Itali. Ai pati rast të shihte nga

afër artin e qeverisjes. Mësoi shumë nga

ato që pa e që më pas influencuan në

formimin e tij të ardhshëm. Xhon Kenedi

i ri iu dha përfundimisht politikës. Në 1

shtator 1939 plasi Lufta e Dytë Botërore.

Një ditë më pas ambasador Kenedi dërgoi

djalin e tij 22-vjeçar në Glasgow, Skoci,

të interesohej për amerikanët që kishin

shpëtuar nga mbytja e anijes "Athenia".

Gjermanët kishin bombarduar pa

asnjë lajmërim anijen angleze në të cilën

ndodheshin mbi 1400 pasagjerë.

Kur Xhon Kenedi u kthye në Harvard,

shokët e tij studentë e shihnin me admirim.

Ai kishte marrë pjesë në prologun

e luftës botërore dhe qe ndodhur në qendrën

e eksplozionit botëror. Fokusi i Xhon

Kenedit tani ishin shkencat politike. Ai

vendosi të mbronte temën e disertacionit

mbi gabimet në politikën e jashtme të

Anglisë dhe të Shteteve të Evropës në

prag të luftës botërore. Tema u konsiderua

nga më të mirat e dorëzuara në

Universitetin e Harvardit. I ati, krenar për

punën e të birit, gjatë kësaj kohe mbante

kontakte të vazhdueshme me të. Ai i dha

atij idenë që ta botonte disertacionin në

formën e një libri. Xhoni, pas një pune

kërkimore shkencore, doli me një botim

në " New York Times": "Pse fjeti Anglia"?

Xhon Kenedi në studimin e tij shtronte

pyetjen nëse do të ishte e mundur për

demokracitë të fitonin luftën pa u

shndërruar në shtete totalitare. Libri i tij

i vogël u bë shumë shpejt libri më i shitur

në shkallë kombëtare.

Lufta në Evropë vazhdonte. Ushtria

gjermane po përparonte në mënyrë të

pandalshme. Franca ra. Anglia mezi

mundi të shpëtojë mbeturinat e ushtrisë

së saj në Dunkirk dhe ndodhej nën bombardimin

ajror gjerman. Lufta vazhdonte

e hidhur dhe dukej se Amerika do të

tërhiqej në konflikt nga momenti në moment.

Ndërkohë, i vëllai, Xho Kenedi, la

Universitetin e Harvardit dhe u regjistrua

në aviacionin detar.

Xhon Kenedi, që kishte qenë shëndetlig

gjithë kohën, nuk mundi ta kalonte

dot ekzaminimin fizik dhe nuk u pranua

në ushtri. Ai nuk u tërhoq, por provoi

përsëri, duke shpresuar ta merrnin në

marinën detare. Përsëri u refuzua për shkaqe

shëndetësore. Refuzimi i dytë e

bëri Xhon Kenedin edhe më të vendosur.

Ai filloi ushtrimet fizike për t‘u fuqizuar

dhe kjo e ndihmoi të fitonte. Xhon Kenedi

kërkoi menjëherë t‘i jepej detyrë luftarake.

Në fillim të vitit 1943 ai u dërgua

në ishujt Solomon, nën komandën e PT

109.

PT 109 ndërmori me sukses rreth 30

sulme kundër anijeve japoneze deri në

mëngjesin e 2 gushtit të vitit 1943, kur

gjatë patrullimit u godit nga një destrojer

japonez dhe shpërtheu në flakë. Dy vetë

nga personeli i anijes u zhdukën pa lënë

gjurmë, të tjerë u plagosën e po luftonin

për jetën. PT 109 e shkatërruar u mbyt.

Xhon Kenedi mundi t‘i shpëtojë shokët,

duke i nxjerrë me not në një ishull të

braktisur, në një largësi prej tre mile e

gjysmë. Për heroizmin e tij, Xhon Kenedi

u nderua me medalje. Dikush e pyeti se

si u bë hero. Ai u përgjigj: "Shumë thjesht,

anija jonë u godit nga japonezët".

Heroizmi i tij për shpëtimin e shokëve të

luftës u bë frymëzim për filmin artistik

me titull "PT 109".

Për cilindo, detyrimi ushtarak mbyllej

aty, por me Xhon Kenedin ndodhi e

kundërta. Lufta nuk kishte mbaruar dhe

ai kërkoi të kthehej sërish në detyrën luftarake,

edhe pse në kushte shëndetësore

të pafavorshme. Në pranverën e vitit

1944 u detyrua t‘i nënshtrohej një operacioni

në shtyllën kurrizore. Atë fundjave

që po linte spitalin, në gusht ‘44, i erdhi

lajmi që vëllai i tij i madh, Xho, ishte vrarë

duke fluturuar mbi Belgjikë në një mision

luftarak. Avioni i ngarkuar me eksploziv

kishte shpërthyer para se të arrinte

objektivin dhe trupat e Xho Kenedit

dhe ndihmësit të tij nuk u gjetën kurrë.

Xhon Kenedi u mpi. Xho kishte luftuar

e fituar betejë pas beteje. Xho ishte

ideali i tij. Ishte ai në gjurmët e të cilit

Xhon Kenedi kishte ecur që në fëmijëri.

Xho ishte lider, ishte ai tek i cili familja

kishte mbështetur shumë shpresa.

Pas vdekjes se Xho-së, ai vend u hap

për Xhon Kenedin. Xhon Kenedi ishte

vetëm 29 vjeç kur zuri vendin e tij në kongresin

amerikan. Ende me portretin e

studentit të Harvardit, Xhon Kenedi ishte

tashmë veteran i Luftës së Dytë

Botërore, i nderuar për heroizëm. Si gjithë

përfaqësuesit më të rinj në qeverinë

amerikane, ai provoi anën eksituese të

detyrës së tij dhe nga ana tjetër edhe

përgjegjësinë e madhe të votës. Xhon

Kenedi ruajti mendimin e tij të pavarur

edhe atëherë kur ai binte ndesh me atë

të përfaqësuesve më të vjetër. Në një

fjalim të tij ai do të shprehej: "Kushtetuta

na ka bërë partnerë për progresin e jo

rivalë për pushtet".

Xhon Kenedi besonte thellësisht në

rëndësinë e aktivizimit në jetën politike.

I pëlqente shumë edhe thënia e Edmund

Burkes: "E vetmja gjë që i hap udhë triumfit

të së keqes është pasiviteti i

njerëzve të mirë".

Vetëbesimi se ai mund të bënte më

shumë, se mund të merrte përgjegjësi

edhe më të mëdha, qe rritur. Ai kishte

përvojën, gjallërinë, vendosmërinë dhe

një shpirt të ri. Në 1952, Xhon Kenedi vuri

kandidaturën për senator.

Si senator ai u bë një nga figurat më

prominente të Partisë Demokratike. I

pjekur si politikan, Kenedi ishte gati për

testime të reja më të vështira dhe ai moment

erdhi.

Në 20 janar 1961, në një ditë të ftohtë

me një erë të akullt, veshur vetëm me kostum,

Xhon Kenedi, Presidenti më i ri në

historinë e SHBA-së, mbante fjalën e inaugurimit.

Ishte një fjalim i bukur,

elokuent, por mbi të gjitha ishte një fjalim

që mbeti i paharruar për vizionin e ri që

shpaloste. Ishte një betim për paqen në

botë dhe premtim pasionant për progresin

amerikan. Ai shpalli përpara

Amerikës dhe gjithë botës se tashmë

pishtari kishte kaluar në duart e një gjenerate

të re, lindur në këtë shekull, kalitur

në luftë, krenare për trashëgiminë e hershme

dhe e vendosur për të mbrojtur të

drejtat njerëzore në vend dhe kudo në

botë.

Duke u fokusuar në marrëdhëniet

ndërkombëtare, ai i bëri thirrje popullit

amerikan për të mbajtur barrën e luftës

kundër armiqve të përbashkët të njerëzimit:

tiranisë, varfërisë, sëmundjeve dhe

vetë luftës".

Në fjalimin e tij të inaugurimit, ai hodhi

këshillën e tij historike:

"Mos pyet se çfarë mund të bëjë vendi

yt për ty, por pyet ç‘mund të bësh ti për

vendin tënd", duke frymëzuar veçanërisht

brezin e ri amerikan. Presidenti më i

ri në moshë i zgjedhur deri atëherë, Xhon

Kenedi, i solli Amerikës idealizmin dhe

entuziazmin. Ai thoshte se gjithnjë e kishte

frymëzuar shembulli i Xhon Uinthrop,

themeluesit të Masaçusets, që kërkonte

të ngrinte "qytetin mbi kodër", ku sytë e

të gjithëve do të ishin drejtuar tek ai...".

E shoqja, Zhaklinë Kenedi, gjithashtu

e re, e bukur, inteligjente, folëse e disa

gjuhëve të huaja, fitoi shumë admirues

kudo në botë. Ajo e njihte mirë Uashingtonin

që përpara se të martohej me Kenedin

dhe qe mësuar me shoqërinë e lartë.

Presidenti Kenedi e admironte të shoqen,

veçanërisht për kontributin që ajo

dha në restaurimin e Shtëpisë së Bardhë.

Restaurim për të nuk do të thoshte zëvendësim

i objekteve të vjetra me të reja.

Sipas Zhaklinës, ky do të ishte një sakrilegj:

"Çdo objekt ka një arsye që ndodhet

aty, thoshte ajo. Në shkurt të vitit 1962,

Presidenti Kenedi, ashtu sikurse i gjithë

vendi, ndoqi me kënaqësi vizitën e kamerës

televizive në Shtëpinë e Bardhë,

të udhëhequr nga e shoqja, Zhaklina.

Pas asaj ekspozeje televizive, numri i vizitorëve

në Shtëpinë e Bardhë u shtua

shumë. Dikur, duke folur për projektin e

Shtëpisë së Bardhë, Xhorxh Uashingtoni

pati thënë se do të dëshironte që "Shtëpia

e Bardhë të ishte një vend me të

dhënat e pallatit, komfortin e një shtëpie

dhe simbol i harmonisë së vendit".

Presidenti Kenedi dhe e shoqja realizuan

më së miri këtë ide. Gjatë viteve të

presidencës së tyre, Shtëpia e Bardhë u

bë më e afërt dhe më e hapur për popullin

amerikan.

Ai dhe e shoqja, Zhaklina, kishin

lidhje të ngushta me figurat e shquara të

artit e të kulturës amerikane të kohës dhe

s‘linin rast pa shprehur admirimin e tyre

për ta. Presidenti besonte se roli i artit

dhe kulturës kishte shumë rëndësi në

zhvillimin e një shoqërie vitale. Shtëpia

e Bardhë qe e hapur për artistët e mendjet

e ndritura krijuese të çdo fushe.

Presidenti emëroi si ndihmësa të tij,

intelektualë të shquar e të rinj në moshë.

Në krye të Departamentit të Drejtësisë

ai vuri vëllain e tij, 34-vjeçarin Robert

Kenedi, përfaqësues i guximshëm i gjeneratës

së re, i cili e provoi veten si një

mbrojtës i vendosur i të drejtave civile.

Amerika e së ardhmes ishte ideali i

Presidentit Kenedi. Ai kishte qenë në

luftë për vendin e tij, tani po e udhëhiqte

atë nga pozita e udhëheqësit botëror.

Mirëqenia e Amerikës brenda kufijve

të saj, si edhe mirëqenia e komunitetit

ndërkombëtar ishte nën përgjegjësinë e

tij.

Lindon Xhonsoni ka thënë: "Në më

pak se 3 vjet si President, Xhon Kenedi i

prezantoi botës portretin e një Amerike

të re, të një kombi me një vizion të gjerë,

të gatshëm për të ndihmuar në zgjidhjen

e problemeve në botë dhe ruajtjen e

paqes".

Problemet e brendshme të vendit ishin

në pikat e para të programit të tij. Lëvizja

për të drejtat civile në vitet ‘60 shënoi

një nivel të ri në SHBA, duke u shndërruar

në një lëvizje masive. Lufta civile (1861-

‘65) i kishte çliruar afrikano-amerikanët

nga skllavëria, por ende edhe pas një

shekulli ata konsideroheshin qytetarë të

dorës të dytë, jetonin e punonin të veçuar

nga të bardhët, nuk kishin të drejtën e

votës, nuk gëzonin të drejtën e arsimimit

etj.

Nën drejtimin e vëllait të Presidentit,

Robert Kenedit, Departamenti i Drejtësisë

i mori në konsideratë ankesat e afrikano-

amerikanëve për trajtim të drejtë e

të barabartë. Në përgjigje të kërkesave

më imediate, Presidenti mori masa kurajoze,

në mbrojtje të të drejtave të popullsisë

me ngjyrë, duke kërkuar një legjislacion

të ri. Në fjalimin e tij lidhur me këtë

vendim, midis të tjerash ai tha: "Kishin

kaluar 100 vjet që kur Abraham Linkolni

u dha lirinë skllevërve e ende

trashëgimtarët e tyre nuk janë plotësisht

të lirë. Ka ardhur koha për këtë komb të

plotësojë premtimin e dhënë".

Ai ia përcolli kongresit ligjin për t‘i

dhënë fund kështu diskriminimit racial.

Shumë familje afrikano-amerikane e

mbanin varur portretin e Presidentit

Kenedi në mur, krahas portretit të dr.

Martin Luter Kingut. Te Presidenti i ri,

Xhon Kenedi, ata shikonin njeriun që

mbronte të drejtat e tyre. Ai nuk lëshonte

pe në ato parime që kishte besuar që

kur ishte student, edhe pse e dinte që

bindjet e tij mund t‘i kushtonin presidencën.

Ai luftonte për të fituar.

"Demokracia është një mënyrë të qeverisuri

jo e lehtë. Kërkon cilësi të larta, vetëdisiplinë,

vullnet për të sakrifikuar për

interesin e përgjithshëm dhe gjithashtu

kërkon njohje, dituri", tha ai në një fjalim

të mbajtur në Irlandë.

Presidenti ishte i interesuar për

imazhin e Amerikës brenda dhe jashtë

vendit. Është ideja dhe merita e tij për krijimin

e "Peace Corps", në përbërje të së

cilës qytetarët amerikanë, mësues,

mjekë, inxhinierë e njerëz nga profesione

të tjera, vullnetarisht shkonin kudo

nëpër botë, për të dhënë kontributin e

tyre në ndihmë të vendeve në zhvillim.

Ishte një obligim i tij moral që ai e mbante

në ndërgjegjen e vet. Ishte një ide që

ai madje e pat hedhur në shtetin e tij,

Massachussets, ende pa u bërë President.

Me Aleancën për Progres dhe vullnetarët

e paqes ai solli idealizmin amerikan

në ndihmë të vendeve në zhvillim.

Në politikën e jashtme Kenedi mendonte

se Shtetet e Bashkuara të Amerikës

duhet të vepronin në bashkëpunim me

një Evropë të fortë perëndimore. "Ne nuk

mund të vendosim drejtësinë në të gjithë

botën, duke vepruar vetëm", theksonte

ai në 4 korrik të 1962-shit, por të bashkuar

me vende të tjera të lira ne mund të ndihmojmë

kombet në zhvillim për të

hedhur tutje zgjedhën e varfërisë".

Planet e Xhon Kenedit për një Evropë

të fortë e të bashkuar në bashkëpunim

të vazhdueshëm me SHBA-në u penguan

shpesh nga Presidenti francez, Sharl de

Gol.

Padyshim, vështirësia më e madhe që

kaloi presidenca e Kenedit, ishte kriza me

Kubën, në tetor 1962. Me zgjuarsi dhe

durim ai kapërceu një konflikt nuklear të

mundshëm me Bashkim Sovjetik që

kishte vendosur raketat në ishullin e

Kubës, vetëm 90 mile larg Amerikës. Ishte

një gjendje e tensionuar, nga e cila

SHBA nën udhëheqjen e Xhon Kenedit

doli triumfuese.

Kenedi besonte në mundësitë e

mëdha që kishte Amerika për të marrë

përsipër detyra të rëndësishme. Në vizionin

e tij, populli amerikan ishte një

komb me një mision të madh.

Në 25 maj 1961, Kenedi i kërkonte

Kongresit amerikan ta mbështeste në

qëllimet e tij: "Unë besoj që ky vend duhet

t‘i vërë vetes si qëllim zbritjen e njeriut

në Hënë pa u mbyllur kjo dekadë."

Ëndrra e tij u bë realitet më 20 korrik 1969,

pikërisht brenda asaj dekade me "Apollo

11".

Në 22 nëntor 1963, kur kishte mbushur

1000 ditët si President, Xhon Kenedi u

vra në Dallas, Teksas, teksa po përshëndeste

nga makina e hapur popullin

që kishte mbushur dy anët e rrugës për

ta parë.

Disa muaj para atentatit, në inaugurimin

e USIA, në Karolinën e Veriut,

sikur të kish parashikuar fundin e afërt,

ai kishte thënë: "Njeriu vdes, kombet

ngrihen e bien, por idetë jetojnë. Idetë

janë të pavdekshme".